Συχνά οι άνθρωποι σκέφτονται να ξεκινήσουν ψυχοθεραπεία αλλά έχουν πολλές απορίες στο μυαλό τους για το τι ακριβώς είναι και πως λειτουργεί. H ψυχοθεραπεία είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των προβλημάτων που σχετίζονται με την ψυχική μας υγεία.
Ας ξεκαθαρίσουμε τι είναι η ψυχοθεραπεία:
Συμφωνα με την American Psychological Association (APA)
«Η ψυχοθεραπεία είναι μια συνεργατική θεραπεία που βασίζεται στη σχέση μεταξύ ενός ατόμου και ενός ψυχολόγου. Βασισμένη στο διάλογο, παρέχει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που σας επιτρέπει να μιλάτε ανοιχτά με κάποιον που είναι αντικειμενικός, ουδέτερος και μη επικριτικός. Εσείς και ο ψυχολόγος σας θα συνεργαστείτε για να προσδιορίσετε και να αλλάξετε τα πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς που σας κρατούν πίσω από το να αισθάνεστε καλύτερα.»
Η συζήτηση πραγματοποιείται πάνω στα ζητήματα που φέρνει ο θεραπευόμενος στη συνεδρία. Κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, μπορείτε να μάθετε για τον εαυτό σας και τις διαθέσεις σας, τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις συμπεριφορές. Στις συνεδρίες ο θεραπευόμενος είναι αναγκαίο να αναπτύξει οποιαδήποτε θεματική επιθυμεί, ελεύθερα και χωρίς λογοκρισία. Ο ρόλος του ψυχοθεραπευτή είναι η ενεργητική ακρόαση και με τις κατάλληλες τεχνικές-μεθόδους, οι οποίες βασίζονται στην θεωρία-προσσέγγιση πάνω στην οποία έχει εκπαιδευτεί, να βοηθήσει το θεραπευόμενο να αρχίσει να κατανοεί τον ίδιο του τον εαυτό και τη φύση των προβλημάτων του. Να ανακαλύψει τα παρελθόντα βιώματα και τις εμπειρίες του, πως αυτά σχετίζονται με το παρόν και πως ο ίδιος μπορεί να συντηρεί δυσλειτουργικά μοτίβα συμπεριφοράς. Κάτω από ποιες συνθήκες εμφανίζονται τα προβλήματα και κάτω από ποιες δεν εμφανίζονται, πως σκέφτεται και πως ενεργεί.
Η ενδοσκόπηση ενισχύει την πνευματικότητα, αλλά δεν φέρνει απαραίτητα την ευτυχία… Φέρνει σίγουρα τον πόνο και τη λύπη της ανακάλυψης ότι είμαστε λιγότερο ιδανικοί, λιγότερο τέλειοι από αυτό που θέλαμε να πιστεύουμε, το οποίο καλούμαστε να το αποδεχθούμε και να το αγκαλιάσουμε. Καθώς ο θεραπευόμενος ανασύρει από τη μνήμη του αρνητικά βιώματα, συναισθήματα και σκέψεις οι συνεδρίες καθίστανται όλο και δυσκολότερες. Aυτό έχει πολλές φορές ως αποτέλεσμα ο θεραπευόμενος να θέλει να διακόψει τις συνεδρίες. Το θέμα της διακοπής της θεραπείας, είναι αρκετά ωφέλιμο να συζητηθεί εντός των συνεδριών. Τι είναι αυτό που τον δυσκολεύει και πως έχει αντιμετωπίζει μέχρι τώρα τις τυχόν δυσκολίες στη ζωή του..
Ο θεραπευόμενος μπορεί να φύγει από την συνεδρία προβληματισμένος, μπερδεμένος ακόμα και με ανάμεικτα συναισθήματα, αλλά το θεραπευτικό πλαίσιο παρέχει ασφαλή όρια, μέσα στα οποία διαφυλάσσεται ο εαυτός και σταδιακά αποκτάται η συνειδητότητα και πορεία προς την εξέλιξη, αλλαγή. Η ψυχοθεραπεία είναι εξάλλου μια δυναμική διαδικασία που επιτρέπει στο θεραπευόμενο να προσχωρήσει όσο εκείνος μπορεί και αντέχει, σύμφωνα με τους δικούς του χρόνους, ώστε η δουλειά του να επιλύσει ή μετριάσει προβληματικές συμπεριφορές, πεποιθήσεις, καταναγκασμούς, σκέψεις ή συναισθήματα, να αποτελούν δικές του κατακτήσεις. Υιοθετούμε αυτά που εμείς οι ίδιοι ανακαλύπτουμε για τον εαυτό μας και όχι αυτά που μας υποδεικνύουν οι άλλοι.
Το ασυνείδητο όπως και η ψυχοθεραπεία είναι άχρονα. Μαγικές λύσεις δυστυχώς δεν υπάρχουν, αλλά υπάρχει ο χρόνος που είναι διαφορετικός για τον κάθε άνθρωπο για να νοιώσει ασφάλεια μέσα στη θεραπευτική σχέση, η οποία βασίζεται στην κατανόηση, εμπιστοσύνη και σεβασμό, να ξεπεράσει τις αντιστάσεις του και μέσα από προσωπική δουλειά και επιμονή, να ανακαλύψει τις κατάλληλες για εκείνον επιλογές.
Σκοπός της θεραπευτικής σχέσης είναι ο θεραπευόμενος να αναπτύξει όλες τις πλευρές της προσωπικότητάς του, ώστε να είναι σε θέση να κατανοήσει πως αλληλεπιδρά με τα άλλα άτομα και πως σχετίζεται, τι επιδιώκει από τις σχέσεις του τι ‘’δίνει’’ και τι ‘’παίρνει’’.. Ερωτήματα όπως: ‘’Γιατί μπλέκω συνέχεια σε τέτοιου τύπου σχέσεις?’’ ‘’Να χωρίσω ή να μείνω με το σύντροφο μου?’’ κ.α..
Τέλος, είναι γεγονός πως η ψυχοθεραπευτική διαδικασία επικεντρώνεται στις πρώιμες σχέσεις (π.χ. γονείς) και πολλοί άνθρωποί αναρωτιούνται πως αυτό θα βοηθήσει στο παρόν. Η αλήθεια είναι πως οι πρώτες μας σχέσεις αποτελούν τον φάρο που μας οδηγεί σε όλες τις σχέσεις της ζωή μας, το οικείο αυτό που αναγνωρίζουμε και μας κινητοποιεί απέναντι στους άλλους. Η γνώση του παρελθόντος αποτελεί δύναμη για το παρόν, το ποιοι είμαστε πως έχουμε φθάσει ως εδώ, πως διαμορφωθήκαμε και δείχνει το δρόμο για την ανάληψη των δικών μας ευθυνών και της αναγνώρισης των λαθών μας. Ο χώρος της θεραπείας είναι ένα πλαίσιο, στο οποίο μπορούμε να πειραματιστούμε και να χρησιμοποιήσουμε όσα μπορούμε να μάθουμε στη ψυχοθεραπεία, έτσι ώστε να τα μεταφέρουμε εκτός θεραπευτικού πλαισίου, να βιώσουμε την αλλαγή, σχεδιάζοντας ένα ικανοποιητικό μέλλον για εμάς, έχοντας την αίσθηση ότι βιώνουμε τη ζωή που μας ανήκει…
“Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει,
ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους.
Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο,
όπου και να βρίσκεται…“
Γιώργος Σεφέρης